Expertise van Raymon Somford

Tijdelijke verkeersmaatregelen

Een verkeersmaatregel is geen product maar een keten. Wie alleen naar de afzetting kijkt, mist waar het misgaat.

De keten begint bij de intake: welk werk wordt uitgevoerd, hoe lang duurt het, welke wegcategorie betreft het, welke belanghebbenden zijn er en welke omleidingsroutes zijn realistisch. Uit die intake volgt het BLVC-advies — bereikbaarheid, leefbaarheid, veiligheid en communicatie — dat bij steeds meer gemeentelijke opdrachtgevers de basis vormt voor de vergunningaanvraag.

Daarna volgen het verkeersplan en de materiaalstaat. Het verkeersplan legt de maatregel vast conform de geldende richtlijnen voor werk in uitvoering; de materiaalstaat vertaalt dat naar borden, afzetmateriaal, verlichting, tijdelijke markering en verkeersregelinstallaties. Fouten die hier ontstaan zijn op straat altijd duurder dan op kantoor: een ontbrekende bebording betekent een extra rit, een verkeerd ingeschatte fasering betekent een stilstaande ploeg.

Uitvoering, as-built en facturatie sluiten de keten. De as-built registratie is het onderdeel dat het vaakst wordt overgeslagen en tegelijk het meest oplevert: het is de enige plek waar zichtbaar wordt of het geplaatste beeld overeenkomt met het goedgekeurde plan, en het is de basis voor een controleerbare factuur.

• Intake en projectbeoordeling, inclusief wegcategorie, fasering en doorlooptijd.
• BLVC-advies en afstemming met wegbeheerder, hulpdiensten en vervoerders.
• Vergunningaanvraag en de bijbehorende termijnen en bijlagen.
• Verkeersplan en materiaalstaat, afgestemd op de geldende richtlijnen.
• Planning, materieelinzet en capaciteit over meerdere projecten heen.
• Uitvoering, schouw, as-built vastlegging en facturatie op basis daarvan.

Het terugkerende patroon: organisaties investeren in uitvoeringscapaciteit terwijl de winst in de informatieoverdracht tussen de schakels zit.

Mobile mapping en geodata

Inwinnen is het makkelijke deel. De vraag is wat er daarna met de punten gebeurt.

Met mobile-mappingsystemen, onder meer van het type Leica Pegasus TRK, wordt rijdend een gebied ingewonnen: laserscans gecombineerd met panoramische beelden en positiebepaling. Een enkele dag inwinnen levert een dataset op die een compleet stedelijk gebied beslaat, met een detailniveau dat handmatig inmeten niet haalt.

De waarde ontstaat pas in de verwerking. Pointclouds moeten worden gefilterd, geregistreerd en geclassificeerd; objecten worden herkend en gekoppeld aan een beheerregistratie; het resultaat wordt omgezet naar meshes of getegelde datasets die in een browser te openen zijn zonder plug-ins. Pas dan kan een beheerder of ontwerper de data daadwerkelijk gebruiken zonder gespecialiseerde software.

Een concrete toepassing uit de praktijk is kentekenregistratie via OCR, gekoppeld aan RDW-gegevens, GPS-locatie en tijdstip. Dat maakt van beeldmateriaal een dataset waarmee bijvoorbeeld voertuiggebruik in een werkgebied objectief te onderbouwen is.

• Inwinningsplan: rijroute, snelheid, dekking en herhaalfrequentie.
• Pointcloud-verwerking: filtering, registratie, classificatie en kwaliteitscontrole.
• Meshes en getegelde 3D-datasets voor gebruik in de browser, zonder plug-ins.
• OCR-toepassingen zoals kentekenregistratie met koppeling aan RDW-gegevens, locatie en tijdstip.
• Overdracht naar beheersystemen in gangbare uitwisselformaten.

Assetbeheer

Een areaalregistratie is pas een asset als iemand er een besluit op durft te nemen.

Beheerorganisaties beschikken vrijwel altijd over gegevens: beheerpakketten, inspectierondes, meldingen uit de openbare ruimte, revisietekeningen. Het probleem is zelden het ontbreken van data, maar de actualiteit, de eigenaar en de aansluiting op het werkproces. Gegevens die niet worden bijgewerkt bij een uitgevoerd onderhoud verliezen binnen enkele jaren hun waarde.

Bij het opnieuw inrichten van assetinformatie helpt een nuchtere volgorde: eerst vaststellen welke beslissingen de organisatie moet nemen, dan welke gegevens die beslissing dragen, dan pas inwinnen. Dat voorkomt de veelvoorkomende situatie waarin een compleet areaal is ingemeten terwijl de onderhoudsplanning nog steeds op ervaring en aannames draait.

Mobile mapping en periodieke inspectie zijn hierin complementair: de eerste geeft een compleet en herhaalbaar beeld van de fysieke situatie, de tweede geeft toestandsoordelen die niet uit geometrie zijn af te leiden.

• Bepalen welke beslissingen assetinformatie moet ondersteunen.
• Datamodel en objectdefinities die aansluiten op bestaande beheerpakketten.
• Actualiteitsafspraken: wie werkt bij, wanneer, en op welke gebeurtenis.
• Koppeling tussen inwinning, inspectie en onderhoudsplanning.

Machine learning in de infrasector

Bruikbare toepassingen zijn zelden spectaculair. Ze zijn wel reproduceerbaar.

In de infra is machine learning het nuttigst op plekken met veel herhaling en veel data: classificatie van objecten in pointclouds, herkenning van schadebeelden in beeldmateriaal, voorspelling van onderhoudsmomenten op basis van historische ingrepen en belasting, en optimalisatie van planning en materieelinzet over projecten heen.

De praktische randvoorwaarden wegen zwaarder dan de modelkeuze. Zonder consistente labels, een vaste meetmethode en een controleerbare dataset levert een model geen beslissing op maar een discussie. Een model dat 90 procent van de gevallen goed classificeert is alleen bruikbaar als de organisatie weet wat er met de resterende 10 procent gebeurt.

Daarom begint elk traject met de omgekeerde vraag: welke beslissing wordt er nu genomen, door wie, op basis waarvan, en wat zou een model daaraan toevoegen. Als dat antwoord vaag blijft, is het te vroeg.

• Objectclassificatie en -herkenning in pointclouds en beeldmateriaal.
• Voorspellend onderhoud op basis van historische ingrepen, belasting en toestandsgegevens.
• Projectoptimalisatie: planning, materieelinzet en doorlooptijd.
• Analyse van grote geodatasets, inclusief kwaliteits- en volledigheidscontrole.

Digitale project-twins

Eén actuele weergave van het projectgebied waarin ontwerp, meting en uitvoering naast elkaar liggen.

Een digitale project-twin is geen doel op zich. Het is een werkomgeving waarin de ingewonnen werkelijkheid (pointcloud, mesh, beeld) samenvalt met het ontwerp en met de actuele stand van uitvoering. Daarmee is een afwijking aanwijsbaar in plaats van bespreekbaar.

In eerder eigen werk is dit uitgewerkt tot een online 3D-simulatieportaal met een nauwkeurigheid tot vijf millimeter, waarin gebruikers metingen konden verrichten, data konden uitlezen en virtuele objecten konden plaatsen ten behoeve van planvorming in de publieke ruimte. Denk aan het inpassen van een tijdelijke maatregel, een kraanopstelplaats of een nieuw straatmeubilairobject vóór er iemand ter plaatse is geweest.

De technische randvoorwaarde die dit bruikbaar maakt: alles draait in de browser, zonder installatie of plug-ins. Een wegbeheerder, een uitvoerder en een omwonende openen hetzelfde model op hetzelfde moment.

• Combinatie van pointcloud, mesh, ontwerp en uitvoeringsstand in één omgeving.
• Meten, uitlezen en virtueel plaatsen van objecten ten behoeve van planvorming.
• Browsergebaseerde toegang zonder plug-ins, ook voor niet-specialisten.
• Toepassing bij inpassing van tijdelijke maatregelen en bij afstemming met belanghebbenden.

Vragen over een van deze onderwerpen of een concrete opgave? Neem contact op.